बंगलादेशकी पूर्वप्रधानमन्त्री खालिदा जियाको ८० वर्षको उमेरमा निधन

बंगलादेशकी पहिलो महिला प्रधानमन्त्री तथा प्रमुख राजनीतिक व्यक्तित्व खालिदा जियाको लामो समयदेखि रोगसँग संघर्षरत रहँदा मंगलबार, डिसेम्बर ३०, २०२५ मा निधन भएको छ। उनी ८० वर्षकी थिइन्।

उनको पार्टी बंगलादेश नेसनलिस्ट पार्टीले सामाजिक सञ्जालमार्फत निधनको पुष्टि गर्दै आज बिहान करिब ६ बजे, फज्रको नमाजपछि उनको निधन भएको जनाएको छ। पार्टीले जारी गरेको विज्ञप्तिमा भनिएको छ हामी उनको आत्माको क्षमाको कामना गर्दछौं र सबैलाई दिवंगत आत्माको शान्तिको लागि प्रार्थना गर्न अनुरोध गर्दछौं।

खालिदा जियाले १९९१ मा इतिहास रच्दै संसदीय प्रजातन्त्र पुनःस्थापनापछि बंगलादेशको पहिलो महिला प्रधानमन्त्रीको रूपमा देशको नेतृत्व गरेकी थिइन्। उनले २००१ देखि २००६ सम्म दोस्रो कार्यकाल पनि पूरा गरिन्।उनको राजनीतिक यात्रा रोजाइभन्दा पनि त्रासदीबाट सुरु भएको थियो। १९७७ देखि १९८१ सम्म बंगलादेशका राष्ट्रपति रहेका तथा १९७८ मा बीएनपी  स्थापना गरेका उनका पति जियाउर रहमानको १९८१ मा सैन्य विद्रोहमा हत्या भएपछि उनी सक्रिय राजनीतिमा प्रवेश गरेकी थिइन्। त्यसपछि उनी सैन्य शासनविरुद्धको आन्दोलनमा प्रमुख नेतृका रूपमा उदाइन्। उनले सैन्य तानाशाह हुसेन मुहम्मद एर्शादको शासनविरुद्धको आन्दोलनलाई संगठित गर्न केन्द्रीय भूमिका खेलिन्, जसको परिणामस्वरूप १९९० मा एर्शाद सत्ता बाहिरिए।

उनको राजनीतिक जीवनको ठूलो हिस्सा अवामी लिगकी नेतृ शेख हसिनासँगको तीव्र प्रतिद्वन्द्विताले परिभाषित भयो। यी दुई नेतृले दशकौँसम्म बंगलादेशको राजनीतिमा प्रभुत्व जमाउँदै चुनाव, सरकार र सडक राजनीतिलाई प्रभावित पारे।स्वास्थ्यका कारण जिया पछिल्ला वर्षहरूमा सक्रिय राजनीतिबाट टाढिँदै गएकी थिइन्। रोयटर्सका अनुसार उनका चिकित्सकहरूले उनी कलेजोको उन्नत सिरोसिस, मधुमेह, गठिया तथा मुटु र छातीसम्बन्धी समस्याबाट पीडित रहेको बताएका थिए। उपचारका लागि उनी पटक-पटक विदेश गएकी थिइन् र संयुक्त अधिराज्यमा उपचारपछि यसै वर्षको मे महिनामा ढाका फर्किएकी थिइन्।

२०१८ मा भ्रष्टाचारको अभियोगमा जेल परेकी जियाले ती मुद्दाहरूलाई राजनीतिक रूपमा प्रेरित भएको बताउँदै आएकी थिइन्। २०२० मा शेख हसिनाको नेतृत्वमा रहेको सरकारले उनको सजाय चिकित्सा आधारमा निलम्बन गर्दै घरमै नजरबन्द राखेको थियो। विदेश यात्रा र राजनीतिक गतिविधिमा समेत प्रतिबन्ध लगाइएको थियो। पछि हसिना सत्ताबाट हटेपछि ती प्रतिबन्धहरू खुकुलो बनाइएका थिए। जनवरी २०२५ मा सर्वोच्च अदालतले उनलाई बाँकी भ्रष्टाचार मुद्दामा निर्दोष ठहर गरेपछि फेरि सक्रिय राजनीतिमा फर्कने बाटो खुलेको थियो।

खालिदा जियाका जेठा छोरा तारिक रहमान हाल बीएनपी का कार्यवाहक अध्यक्ष हुन्। उनी १७ वर्ष निर्वासनमा बसेपछि गत डिसेम्बर २५ मा बंगलादेश फर्किएका थिए र आगामी निर्वाचनका प्रमुख दावेदार मानिन्छन्। उनका कान्छा छोरा अराफत रहमान कोकोको यसअघि मलेसियामा निधन भइसकेको थियो।खालिदा जियाको निधनसँगै बंगलादेशी राजनीतिमा एक युगको अन्त्य भएको विश्लेषकहरूले बताएका छन्।