इस्लामाबादमा भएको इरान–अमेरिका शान्ति वार्ता निष्कर्षविहीन

अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्स, राष्ट्रपतिका विशेष दूत स्टिभ विट्कोफ र जारेड कुश्नर सम्मिलित अमेरिकी टोली इरानी नेताहरूसँगको प्रत्यक्ष वार्तापछि कुनै सम्झौता नगरी पाकिस्तानबाट फर्किएको छ। सन् १९७९ को इस्लामिक क्रान्तिपछि दुई देशबीच भएको यो पहिलो प्रत्यक्ष र आमनेसामने वार्ता थियो।इस्लामाबादमा करिब २१ घण्टासम्म चलेको यस म्याराथन बैठकपछि सञ्चारकर्मीहरूसँग बोल्दै उपराष्ट्रपति भान्सले भने, “हामी कुनै सम्झौतामा पुग्न सकेका छैनौं। इरानी पक्षले हाम्रा सर्तहरू स्वीकार नगर्ने निर्णय गरेको छ।”

वार्तामा मुख्यतया तीनवटा विषयमा केन्द्रित छलफल भएको थियो, जसमा दुवै पक्षबीच गहिरो मतभेद देखियो: १. हर्मुज जलडमरू  यस रणनीतिक जलमार्गमा इरानको नियन्त्रण र त्यहाँ बिछ्याइएका समुद्री सुरुङ  हटाउने विषय। २. परमाणु कार्यक्रम: अमेरिकाले इरानलाई भविष्यमा कहिल्यै पनि आणविक हतियार विकास नगर्ने दीर्घकालीन प्रतिबद्धता जनाउन माग गरेको थियो। ३. क्षेत्रीय द्वन्द्व: लेबनानमा इजरायल र इरानी समर्थित हेजबुल्लाहबीच जारी युद्ध र त्यसको समाधान।इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यम आईआरआईबीले भने अमेरिकाका “अनुचित माग”का कारण वार्ता असफल भएको आरोप लगाएको छ। इरानी टोलीले आफ्ना जनताको राष्ट्रिय हित संरक्षण गर्न २१ घण्टासम्म निरन्तर प्रयास गरे पनि अमेरिकी पक्षको अडानले प्रगति हुन नदिएको दाबी गरेको छ।

यसैबीच, अमेरिकी सेन्ट्रल कमाण्डले शनिबारदेखि हर्मुज जलडमरूमा रहेका समुद्री सुरुङहरू हटाउने कार्य सुरु गरेको जानकारी दिएको छ। इरानको रिभोलुसनरी गार्ड्सले भने यो जलमार्गबाट पार हुने कुनै पनि सैन्य जहाजलाई “कडा कारबाही” गर्ने धम्की दिएको छ।यो जलमार्ग बन्द हुँदा विश्वव्यापी आपूर्ति शृङ्खला प्रभावित भएको छ र तेल तथा ग्यासको मूल्यमा भारी वृद्धि भएको छ।

अर्कोतर्फ, इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहुले लेबनानसँग “पुस्तासम्म टिक्ने” शान्ति सम्झौता चाहेको बताएका छन्। तर, उनले हेजबुल्लाहको निःशस्त्रीकरणलाई मुख्य सर्त बनाएका छन्। आगामी मंगलबार वासिङ्टनमा लेबनान र इजरायलबीच युद्धविरामका लागि थप छलफल हुने कार्यक्रम छ।पोप लियो चौधौँले यस युद्धलाई “सर्वशक्तिमान् हुने भ्रम” बाट प्रेरित भएको भन्दै तत्काल वार्तामार्फत शान्ति कायम गर्न विश्वका नेताहरूलाई आह्वान गर्नुभएको छ।