मध्यपूर्व शान्तिबाट प्रेरित ट्रम्पको नयाँ कूटनीति

काठमाडौँ ।पूर्व अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले गाजामा दुई वर्ष लामो युद्धविराम सम्झौता गराउन सफल भएपछि आफ्नो कूटनीतिक ‘गतिलाई’ विश्वका अन्य क्षेत्रहरूमा विस्तार गर्ने तयारी थालेका छन्। हमास र इजरायलबीच बन्धकबारे भएको सम्झौताबाट उत्साहित ट्रम्पले अब ध्यान रुस, चीन र युक्रेन युद्धतर्फ केन्द्रित गरेका छन्।

इजरायली नेसेटको ग्यालरीमा बन्धक सम्झौताबारे सुन्दै गर्दा ट्रम्पले आफ्नो विशेष दूत स्टीभ विटकफलाई भने, “अब रूसमा ध्यान केन्द्रित गरौं।” यससँगै उनले नयाँ इरान आणविक सम्झौताबारे पनि विचार अघि सारे।

गाजामा प्राप्त सफलता पछि ट्रम्पले भेनेजुएलामा सीआईएलाई गोप्य रूपमा सञ्चालन गर्ने अनुमति दिए, अर्जेन्टिनाका सरकारप्रमुखलाई २० अर्ब अमेरिकी डलरको सहयोगको घोषणा गरे र चीनसँगको व्यापार तनावमा नयाँ ट्यारिफ चेतावनी पनि जारी गरे। उनले भने, “हामीसँग अहिले विश्वसनीयता छ, मध्यपूर्वको सफलता ठूलो कुरा हो, अब तालिका विश्वका अन्य ठाउँमा सेट गर्नुपर्छ।”

तर विश्लेषकहरूका अनुसार ट्रम्पको कूटनीतिक सफलता अन्य क्षेत्रहरूमा दोहोर्याउन गाह्रो हुनेछ। हमास र इजरायलबीचको सम्झौता अमेरिकाको प्रत्यक्ष प्रभाव र सहयोगले सम्भव भएको भए पनि रूस र चीनजस्ता आणविक शक्ति राष्ट्रहरूसँग त्यस्तो लाभ उपलब्ध छैन।

सीएनएन समाचारका अनुसार युक्रेन युद्ध अन्त्यका लागि ट्रम्पले आगामी दुई हप्तामा हंगेरीमा रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँग भेट गर्ने तयारी गरेका छन्। उनले युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोडिमिर जेलेन्स्कीलाई लामो दूरीका ‘टोमाहक’ मिसाइल उपलब्ध नहुने स्पष्ट गरेका छन्, तर युद्ध “अहिले जहाँ छ त्यहीँ अन्त्य गर्नुपर्छ” भन्ने आफ्नो धारणा दोहोर्याएका छन्।

गाजामा हमासले सबै बन्धक फिर्ता नगरेपछि सम्झौता कमजोर भएको देखिए पनि ट्रम्पले त्यसलाई “ठूलो उपलब्धि” भन्दै रक्षा गरिरहेका छन्। इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहूसँगको सम्बन्धमा पनि उनले सन्तुलन देखाएका छन्—यहाँसम्म कि नेतान्याहूलाई माफी दिन राष्ट्रपति इसाक हर्जगलाई आह्वान पनि गरे।

युक्रेनका लागि मिसाइल आपूर्ति रोकेर र पुटिनसँग वार्ता गर्ने तयारीले ट्रम्पको “शान्ति कूटनीति” नयाँ दिशातर्फ अघि बढेको देखिन्छ। तर अमेरिकी र युरोपेली अधिकारीहरू भने ट्रम्पको कूटनीतिक दाबीप्रति शंकित छन्, उनीहरूको भनाइमा “पुटिनसँग वार्ता सफल गराउन दबाब र प्रलोभन दुवै आवश्यक पर्छ।”

ट्रम्पले भने आफू आशावादी रहेको बताएका छन्—“पुटिन समय खेलेको हुन सक्छ, तर म जीवनभर सही चाल खेल्ने बानी परेका कारण अन्त्यमा सफल हुनेछु।”

यसरी, गाजाको युद्धविराम सम्झौताबाट सुरु भएको ट्रम्पको नयाँ वैश्विक पहल अब युक्रेन, रूस र चीनमा कति प्रभावकारी हुन्छ भन्ने कुराले विश्व कूटनीतिमा नयाँ अध्याय खोल्नेछ।