मुटु स्वस्थ राख्न अपनाउनु होस यी कुराहरू
तु खबर संवाददाता
आजको व्यस्त जीवनशैली, अस्वस्थ खानपान र शारीरिक निष्क्रियता मुटु रोगको मुख्य कारण बन्दै गइरहेका छन्। पहिले बुढेसकालमा मात्र देखिने मुटु रोग अहिले बालबालिका, युवा तथा प्रौढ सबै उमेर समूहमा देखिन थालेको छ। त्यसैले मुटुलाई स्वस्थ राख्नका लागि तल उल्लेखित उपायहरू पालना गर्नु अत्यावश्यक छ।
१. सन्तुलित र मात्रा मिलाएर खाना खानुहोस्
- के कस्तो खाने भन्ने जत्तिकै, कति खाने भन्ने कुरामा पनि ध्यान दिनुपर्छ।
- आवश्यकताभन्दा बढी खाने बानीले तौल बढाउँछ र उच्च रक्तचाप, मधुमेहजस्ता समस्या निम्त्याउँछ, जुन मुटु रोगका मुख्य कारण हुन्।
- थोरै थोरै खाएर, बारम्बार खाने बानीले शरीरलाई फाइदा गर्छ।
२. प्रशस्त तरकारी र फलफूलको सेवन गर्नुहोस्
- तरकारी र फलफूलमा प्रशस्त फाइबर, भिटामिन, एन्टिअक्सिडेन्ट र खनिज पाइन्छ।
- यिनीहरू क्यालोरीमा कम र पोषणमा उच्च हुन्छन् जसले मुटुको धमनीलाई सफा राख्न मद्दत गर्छ।
- दैनिक भोजनमा पाँच प्रकारका रङ्गीचङ्गी फलफूल तथा तरकारी समावेश गर्ने बानी बसाल्नुपर्छ।
३. सम्पूर्ण अन्न (Whole Grains) को सेवन बढाउनुहोस्
- जस्तै: ओट्स, ब्राउन राइस, जौ, गहुँको चोकर आदि।
- यिनीहरूमा घुलनशील फाइबर हुन्छ, जसले शरीरमा कोलेस्ट्रोल कम गर्न मद्दत गर्छ।
- नियमित रूपमा सम्पूर्ण अन्नको सेवनले रक्तचाप र मधुमेह नियन्त्रणमा राख्न सहयोग पुर्याउँछ।
४. नुन र चिनीको मात्रा कम गर्नुहोस्
- अत्यधिक नुनको सेवनले उच्च रक्तचाप निम्त्याउँछ, जुन मुटुको लागि घातक हुन्छ।
- प्रशोधित खाना (processed food) मा लुकेको नुन र चिनीको मात्रा बुझेर मात्र सेवन गर्नुहोस्।
- चिनीले मोटोपना बढाउँछ, जसले मुटुमा अतिरिक्त बोझ पार्दछ।
५. स्वस्थ बोसो (Good Fats) को प्रयोग गर्नुहोस्
- जैतुन तेल, तोरी तेल, अलसीको तेल आदि प्रयोग गर्नु राम्रो हुन्छ।
- ट्रान्सफ्याट (Trans Fat) र सैचुरेटेड फ्याट (जस्तै: गहिरो फ्राई गरिएका खाना) बाट टाढा बस्नुपर्छ।
- बदाम, ओखर, माछा (जस्तै स्याल्मन) आदि ओमेगा–३ फ्याटी एसिडको स्रोत हुन्, जसले मुटु सुरक्षित राख्न मद्दत गर्छ।
६. धुम्रपान र मदिरा सेवनबाट टाढा रहनुहोस्
- धुम्रपानले रक्तनली साँघुरो बनाउँछ र मुटुको कार्यक्षमता घटाउँछ।
- अत्यधिक मदिरा सेवनले उच्च रक्तचाप, अनियमित धड्कन (arrhythmia) र मुटुको कमजोरी निम्त्याउँछ।
७. नियमित शारीरिक गतिविधि गर्नुहोस्
- दैनिक कम्तिमा ३० मिनेट हिँड्न, साइकल चलाउन वा हल्का व्यायाम गर्नुपर्छ।
- शारीरिक व्यायामले तौल नियन्त्रण, कोलेस्ट्रोल कमी र रक्त परिसंचालन सुधार गर्न मद्दत गर्छ।
८. तनाव नियन्त्रण गर्नुहोस्
- दीर्घकालीन तनावले रक्तचाप बढाउँछ र हर्मोनल असन्तुलन ल्याउँछ।
- योग, ध्यान (meditation), प्राणायामजस्ता अभ्यासहरूले मनलाई शान्त राख्न सहयोग पुर्याउँछन्।
९. नियमित स्वास्थ्य परीक्षण गराउनुहोस्
- कोलेस्ट्रोल, रक्तचाप, रगतमा चिनीको मात्रा समय समयमा जाँच गराउनुहोस्।
- प्रारम्भिक अवस्था मै रोग पत्ता लगाएर नियन्त्रण गर्न सकिन्छ।
निष्कर्ष
मुटुको स्वास्थ्य जोगाउनका लागि खानपान, जीवनशैली, मानसिक स्वास्थ्य र नियमित जाँच सबै कुरामा सन्तुलन आवश्यक छ। आफ्नो शरीरलाई माया गर्नुहोस्, सन्तुलित खाना खानुहोस् र सक्रिय जीवनशैली अपनाउनुहोस् – स्वस्थ मुटु नै प्रमुख मन्त्र हो।