साहित्य

छविलाल कोपिलाको कविता – कविताहरू

उहिले-उहिले कविता राजा, महाराजाहरूले सुन्थे र, उनीहरूलाई सुनाइन्थ्याे अर्थात कविता उनीहरूकै लागि लेखिन्थे । कविताकाे सार भाव राजा उठाइन्थ्याे र महाराजा बसाइन्थ्याे कवितामा उनीहरूकै भक्तिभाव लेखिन्थे उनीहरूकै गुनगान लेखिन्थे र लेखिन्थे उनीहरूकै मान-सम्मान । कविहरू, महाराजाहरूका चरण छुँदै उत्रिन्थे मेहफिलमा र, सुनाउँथे मदिराका कविता उत्तेजनाका कविता अनि कामुक याैनका कविता मेहफिल वाह ! वाह !! […]

प्रलेसको विवाद र अबको प्रलेस

प्रारम्भ हामी यतिखेर एउटा कम्युनिस्ट पार्टीले अर्को कम्युनिस्ट पार्टीमाथि प्रतिबन्ध लगाइरहेको सन्दर्भमा श्यामप्रसाद शर्माहरूको विशेष पहलमा २००९ सालमा वीरगञ्जमा स्थापना भएको नेपालका वाम–कम्युनिस्ट पार्टीसम्बद्ध प्रगतिशील लेखक–साहित्यकारहरूको साझा मोर्चा प्रगतिशील लेखक सङ्घको ११ औँ राष्ट्रिय सम्मेलनको पूर्वसन्ध्यामा उभिएका छौँ । प्रलेस अनेकन् जटिल सङ्घर्षका बीचबाट यहाँसम्म आइपुगेको कुरामा कुनै शङ्का छैन । यसले स्थापनाकालदेखि नै बाह्य […]

न्यौपानेको ‘फूलको विद्रोह’को गृह विमोचन

मकवानपुर १९ चैत । ससक्त नारी हस्ताक्षर अनिता न्यौपानेको कविता सङ्ग्रह फूलको विद्रोह गृह विमोचन तथा विमर्श कार्यक्रम हेटौंडामा जारी छ । बरिष्ठ साहित्यकार निमेष निखिलको सभाध्यक्षतामा कार्यक्रम भएको हो । कार्यक्रममा बरिष्ठ साहित्यकार तुल्सी थापाको प्रमुख आथित्यथा रहेको थियो । कार्यक्रममा साहित्यकार घनश्याम घिमिरेले कार्यपत्र प्रस्तुत गरेका थिए । साहित्य संगम मकवानपुर र आँचल […]

कविता : पिलो

एसके निधन/ कमरेड ! बिनासित्ति किन च्याँठ्ठिएको ? बर्षौ देखि स–शुल्क बाँडिएका –फिंज सुकाएर साबुन –ढुङ्गो च्याँतेर भुवा –पानी पकाएर खुवा …. एैजन –एैजन सपनाले ढुस्स फुलेर भुडि ढ्याउ–ढ्याउति झुसे डकार डकार्नुको बिकल्प न खोजेको हुँ । …. झण्डाबाट झिकेर हँसिया खोरिया फाड्छु भनेको न हुँ थुतेर हतौंडा त्यहि झण्डाको गिट्टि कुट्छु भनेको न हुँ […]

भाषाशास्त्री पोखरेलको निधन

मकवानपुर १२ फागुन । नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानका आजिवन सदस्य तथा भाषाशास्त्री बालकृष्ण पोखरेलको निधन भएको छ । उच्च रक्तचाप, मधुमेह, मुटु र मस्तिष्क पक्षघातबाट पीडित पोखरेलको विराटनगरस्थित आफ्नै निवासमा ८६ वर्षको उमेरमा निधन भएको उनका छोरा मुनाल पोखरेलले जानकारी दिए । मकवानपुर चिसापानीगढीमा जन्मिएका पोखरेलका ११५ प्रकाशित कृतिहरुमध्ये खस जातिको इतिहास, ५०० वर्ष र नेपाली […]

जिउँदै बैकुण्ठमा (यात्रा संस्मरण)

नेपाल ढुङ्गे युगदेखि नै विभिन्न धार्मिक तथा तपोभूमिको नामले चिनिँदै आएको कुरा त सर्वविदितै छ । आफ्नै मौलिक कला, धर्म, संस्कृति, ऐतिहासिक तथा पुरातात्विक सम्पदाको कारणले नै मकवानपुर लगायत अन्य ठाउँहरुमा आफ्नो चिनारी कायम राख्न निकै तल्लीन रहेको गाउँ हो बैकुण्ठ, जुन मकवानपुरको पश्चिमी क्षेत्र अन्तर्गत कैलाश गाउँपालिकामा पर्दछ । जहाँ छ तामाङहरुको बस्ती र […]

साहित्यकार सिएम रिमालको कथा ‘जुहारीमा रुमलिएको यो समाज’

“बाबा मलाई गृहकार्य सिकाइदिनु न”चार वर्षिय छोरो स्मार्टको मुखबाट आवाज आउनसाथ “भर्खर आएको छु आउन पा‘छैन स्कुलको कुरा । स्कुलमा त्यत्रो पैसा तिरेको छ त उतै सोध्”बाबु अलि कड्किएर बोल्छन् । छोरो अध्याँरो मुख लगाउँदै आमा नजिक गएर बस्छ । आमा भान्सामै व्यस्त हुन्छिन् । “हेल्लो हजुर कता हो ? लु न आज त शुक्रबार […]

मकवानपुरे कलाकार के.बीको चित्रकला प्रदर्शनी हुने

मकवानपुर २८ पुस । स्टेट भिजन प्रालिको आयोजना तथा एस एस नेटवर्कको सहकार्यमा मकवानपुरका चर्चित कलाकार तथा साहित्यकार ऋषि के.बीको ‘समयावाज द भ्वाईस अफ टाईम’ तेस्रो एकल चित्रकला प्रदर्शनी हुने भएको छ । माघ ११ र १२ गते हुने प्रदर्शनीको लागि तयारीहरु तीब्र पारीएको आयोजकले जनाएको छ । आयोजकले दिएको जानकारी अनुसार सोही प्रदर्शनीसंगै जिल्लाब्यापी […]

भैँसीको घ्यू – घान्द्रुक

सिएम रिमाल हेटौँडा–५ मकवानपुर १४ पौष । जीवन भनेको नै अनेकौँ सुख दुःखको यात्रा हो । जीवनको यात्रामा झरी बादल, उकाली ओराली आउनु कुनै अनौठो कुरा पनि होइन । अनगिन्ति भञ्ज्याङ र चौतारीलाई पार गर्दै ठूल—ठूला जङ्घार, खोला, पाखा, पखेरालाई मित्रतामा परिणत गर्दै अगाडि बढ्नु चुनौति पनि त हो । कुनै रहरले त कुनै कहर […]

सागर घोरासाइनीको अनुभव : ‘विदेश पुगेपछि पसिनाको मूल्य थाहा भयो’

मकवानपुर ६ पौष । जीवनलाई अगाडि बढाउँदा बढाउँदै म यतिसम्म पर पुगेँकि फर्कने कुनै भरयाङ्ग छैन् । सम्झन्छु त्यो दिन। जहाँ म अभावमा बाँचेको थिए, त्यँहा धेरै थोकको अभाव थियो । तर जति नै अभाव भएता पनि एउटा मीठो निन्द्रा थियो । एउटा मीठो साथ थियो । एउटा मीठो माया थियो ।आफुलाई केयर गर्ने मान्छे […]

दिपक खड्काको कविता- प्रश्न : छारीको भ्रुणसंग

छोरी , तिमी जन्मने खबरसँगै खुसी को संसारमा हराएको छु मन रोमाञ्चीत छ, तर पनि डराएको छु जन्मेपछि, सोधौली, बाबा ! मलाइ एक्लै स्कुल पठाउन किन डराउनुहुन्छ ? म गोठालो जाँदा किन चिन्तामा हराउनुहुन्छ ? नँया नौलो मान्छे आउदा मैले किन लुक्नुपर्ने ? मुख चलाउने दोष सँगै मैले किन झुक्नुपर्ने ? हाम्रो सपना, हाम्रो जीवन, […]

 कथा : टेक्नोलोजिकल ड्रग्स  

सिएम रिमाल    मकवानपुर २९ मंसिर । कुनै एउटा गाउँ थियो । त्यो गाउँ नजिकै कलकल बग्ने खेला आफ्नै गतिमा रफ्तार पहिल्याउँदै यात्रारत् थियो । खोलाको सङ्गीतमा चराहरुले आफ्नो स्वर मिसाइ रहेका थिए । त्यो स्वरलाई सार्थक बनाउन रुखहरु आतुर भएर नाचिरहेका थिए । त्यस गाउँ नजिकै एउटा विद्यालय थियो । गाउँ वरपरका बालबालिकाहरुलाई शिक्षा […]

‘गौ-प्राणि’ को साइकल-चिन्तन

साइकल-चिन्तन गर्दै ‘गौ-प्राणि’ ले सोचे, “जीप र कारमा सवार गर्नेहरुले एकछिन फुर्तिलगाउनको लागि त स्वाद लेलान्, तर तिनीहरुका कठिनाई झन् टीठलाग्दो छ। एक त किन्नकै लागि ठूलो पूँजि खन्याउनुपर्ने, अर्को त्यस्लाइ मेण्टेन गर्न महाकठिन। मरम्मत-सम्हारको हिसाबले मात्र हैन राखनधरन र जतनको हिसाबले समेत् धेरै चाँजोपाजो र बन्दोबस्त मिलाउनुपर्ने। जीप र कारमा सवार हुनेहरुले आफ्ना इष्टमित्र, […]

बढ्दो विकृतिको यथार्थ चित्रण : पबजी र फ्रि फायर

सिएम रिमाल मकवानपुर २२ मङ्सिर ।  १० वर्षीय सुबोध उठिसकेका छन् । उनी पाइजामामै छन् तर उनको हातमा मोबाइलफोनको चार्ज घटिसकेको छ । उनी ठूलो स्क्रीनमा बच्चाहरुको लोकप्रिय अनलाइन खेल पपजी खेल्न थालेका थिए । लौ ? मैले जित्नै लागेको थिएँ, म त मरेँ,” उनी सुमन नाम गरेका साथीलाई भन्छन् । पाँच कक्षाका यी सहपाठी […]

सुत्रकथा :- विडम्बना

एसके निधन १. लोग्ने – डार्लिङ किन उता फर्केकी ? आज म मुडमा छु। -तर मलाई …. -के भनेकी ? तिम्रो मुड त म बनाईदिई हाल्छु नि । -कुरो त्यसो होईन । -अनि के त ? रिसाएर ठुस्किएकी ? -हजुर सङ्ग किन रिसाउनु । कस्तो चिलाई रहेको छ । कुनै यौनरोग लाग्या हो कि ? […]

कविता : अन्तरविरोध

सधैं सधैं सर भन्नुहुन्थ्यो तिमीले यो पटक पनि फस्ट हुनुपर्छ मैले कहिल्यै दोस्रो हुनुपरेन । रुख असाध्यै मनपर्ने म रुखजस्तै बन्न चाहन्थें लटरम्म फल्ने सितल छायामा बसेर भूँईबाट टप्प टप्प टिप्न मिल्ने । बाबाको नाक काटिन मामुको वचन पनि खेर फालिन आफन्तको स्याबासी छिमेकीको रुवाबासी जब अाँख्ला हाल्दै हाल्दै गए मैले कहिल्यै जमिनतिर हेरिन । […]

योगमायालाई मदन पुरस्कार, मानन्धरलाई जगदम्बा श्री

काठमाडौँ । मदन पुरस्कार गुठीले यस बर्षको मदन पुरस्कार यागमाया कृतिका लागि नीलम कार्की निहारिकालाई प्रदान गर्ने निर्णण गरेको छ । यस्तै जगदम्बा श्री पुरस्कार शान्तदास मानन्धरलाई प्रदान गर्ने निर्णय भएको गुठीका अध्यक्ष कुन्द दिक्षीतले जानकारी दिएका छन् । २०७४ सालमा प्रकाशित पुस्तकहरुमध्ये योगमाया छनौट भएको गुठीले जानकारी दिएको छ । यस अघि गुठीले २०७४ […]

शनिबार ६ जनालाई पुरस्कार, महालक्ष्मी साहित्य पुरस्कार पोखरेललाई प्रदान गरिने

हेटौँडा, ७ भदौ । यही भदौ ९ गते शनिबार विभिन्न व्यक्तित्वलाई सम्मान गरिने भएको छ । महालक्ष्मी साहित्य पुरस्कार तथा अन्य विविध विधामा सम्मान गरिन लागिएको हो । मातृभुमी साहित्य समाज मकवानपुर र महालक्ष्मी विकास बैंक लिमिटेडले प्रदान गर्दै आएको १६ औ महालक्ष्मी साहित्य पुरस्कार विराटनगरका साहित्यकार विवश पोखरेललाई प्रदान गर्न लागिएको हो । मातृभुमी […]

हाम्रो माया प्रेमलाई पनि कर लगाएको छ

संबिधान बन्यो तर विकास कहिले हुन्छ? यो समृद्धि नेपालको,आभास कहिले हुन्छ? राष्ट्रपति,प्रधानमन्त्री र अर्थमन्त्रीलाई प्रश्न, यो बेरोजगार मुक्त देश,खास कहिले हुन्छ? हाम्रो माया प्रेमलाई पनि कर लगाएको छ, हो,हामी ढुक्कले जिउने,सास कहिले हुन्छ? मलाई प्रहरीले बलात्कार गर्यो प्रियाले भनी राजा यो देशमा यिनको,नास कहिले हुन्छ? विदेशिएका युवाहरुलाई स्वदेशमै रोजगारको, व्यवस्था भई उचित,बसोबास कहिले हुन्छ? -राजकुमार […]

हेटौँडाको सालक पार्कमा पर्यावरण विषयक काव्य गोष्ठी

मकवानपुर, २७ साउन । मकवानपुरको हेटौँडा उपमहानगरपालिका वडा नम्बर १७ मा अवस्थित सालक पार्कमा शनिबार पर्यावरण विषयक काव्य गोष्ठी सम्पन्न भएको छ । झरना साहित्यिक परिवार मकवानपुरको २२७ औँ साहित्य श्रृङ्खला अन्तगर्त गोष्ठी भएको हो । चुच्चेखोला सामुदायिक वन समूहका अध्यक्ष अर्जुन दाहालको प्रमुख आतिथ्य तथा झर्ना साहित्यिक परिवारका अध्यक्ष दीपक गौतमको अध्यक्षतामा भएको उक्त […]