विचार

महिलाको जीवन र सम्झौता

–कुमारी वाईवा मकवानपुर, २७ कात्तिक । मानिसले मानिस भएकै हैसियतले प्राप्त गर्ने सबै अधिकारहरुलाई मानवअधिकार भनिन्छ । मानिस हुनुको हैसियतलाई सम्मानपूर्वक कायम गर्न मानवअधिकारको आवश्यकता पर्दछ । महिला पनि मानव भएको कारणले सबै मानवअधिकार महिलाका पनि अधिकार हुन् । महिलाका विशेष अवस्थाहरुलाई ध्यान दिदैं संयुक्त राष्ट्र संघको महासभाले महिलाविरुद्धका सबै प्रकारका भेदभाव उन्मूलन गर्ने महासन्धि […]

रामशरण पुडासैनीको टिप्पणी : समाज, परिवर्तन र जटिलता

हिजो आज हाम्रो समाज जटिल बन्दै गइरहेको छ । सामाजिक संरचना र साँस्कृतिक मौलिकता दिन प्रतिदिन घरायसी हुँदैछन् । मानवीय संवेदनासमेत कच्र्छित हुने क्रम बढ्दो छ । समाजमा नागरिकले निर्वाह गर्नुपर्ने भूमिक र पालन गर्नुपर्ने कर्तव्य अब आर्दशका रुपमा मात्र विश्लेषित हुने अवस्था आइसकेको छ । साँस्कृतिक धरोहर पनि बालुवाको महल ढलेझैं ढल्दैछ । कुनै […]

कर्मचारी समायोजनमा कहाँ कहाँ चुक्यो सरकार ?

देशमा राजतन्त्रको अन्त्य पछि गणतन्त्र स्थापना भएको पनि दशक बितिसकेको छ । जनताको इच्छा आकांक्षा अनुरुप राजनीतिक, आर्थिक, सामाजिक लगायत समयानुकूल परिवर्तन अवश्यभावी छ । परिवर्तन समयको माग हो रोकेर रोक्न सकिंदैन । तसर्थ पहिला् जनआन्दोलन मार्फत देशमा बहुदलीय व्यवस्थाको पुनस्र्थापना भएको थियो भने दोश्रो जनआन्दोलन मार्फत तत्कालीन माओवादी सशस्त्र युद्धको अन्त्य, राजतन्त्रको अन्त्य, नयाँ […]

छवि अनित्यको प्रश्न : आधारभूत तह उत्तीर्ण परीक्षामा कहिलेसम्म ठगिने अभिभावक ?

देशैभरका स्थानीय निकायहरूले लिएको आधारभूत तह (कक्षा आठ) उत्तीर्ण परीक्षाको नतिजा आउने क्रम चलिरहेको छ । अधिकांश विद्यार्थी ‘एप्लस’ वा ‘ए’ श्रेणीमा उत्तीर्ण भएका छन् । केही नभए ‘बीप्लस’ त पक्का ! सामुदायिक विद्यालयको नतिजामा पनि उल्लेख्य सुधार भएको छ । यो नतिजालाई आधार मान्ने हो भने हामीले शिक्षामा व्यापक सुधार गरेका छौँ । शिक्षासँग […]

कसलाई चिन्नु हुन्छ ?

प्रश्न धेरै गाह्रो छैन । उत्तर धेरै सजिलो छैन । हाकाहाकी कसैले कसैलाई तपाईँ कसलाई बढी चिन्नुहुन्छ भन्ने प्रश्न ग¥यो भने उत्तर दिन पहिलोचोटि जो पनि अलमलिन्छ । यदि मलाई कसैले सोध्यो भने म भनिदिन्छु कि म कसैलाई पनि चिन्दिनँ । मलाई थाहा छ – म आफैँलाई पनि चिन्दिनँ । यसो भन्दा खुस्केछ नभन्ठान्नु होला […]

प्रलेसको विवाद र अबको प्रलेस

प्रारम्भ हामी यतिखेर एउटा कम्युनिस्ट पार्टीले अर्को कम्युनिस्ट पार्टीमाथि प्रतिबन्ध लगाइरहेको सन्दर्भमा श्यामप्रसाद शर्माहरूको विशेष पहलमा २००९ सालमा वीरगञ्जमा स्थापना भएको नेपालका वाम–कम्युनिस्ट पार्टीसम्बद्ध प्रगतिशील लेखक–साहित्यकारहरूको साझा मोर्चा प्रगतिशील लेखक सङ्घको ११ औँ राष्ट्रिय सम्मेलनको पूर्वसन्ध्यामा उभिएका छौँ । प्रलेस अनेकन् जटिल सङ्घर्षका बीचबाट यहाँसम्म आइपुगेको कुरामा कुनै शङ्का छैन । यसले स्थापनाकालदेखि नै बाह्य […]

मिडिया बिस्तार, डिजिटाइजेशन र जोखिमको पाटो

पछिल्लो समम विद्युतीय सञ्चार माध्यमको विकास तीब्र गतिमा भइरहेको छ । मिडियाको विकास हुनु राम्र्रो पक्ष हो । समयको माग भनौं कि प्रविधिको विकास भनौँ अहिले अनलाइन मिडियाको मार्केट उच्च बिन्दुमा रहेको छ । अनलाइन मिडियाले अहिले छापा, रेडियो र टेलिभिजनलाई समेत पछाडि पार्दै अघि बढीरहेको छ । टेलिकम्युनिकेशनको क्षेत्रमा भएको विकास, नेपालीहरुमा पनि स्मार्ट […]

तपाईँ महान् हुनुहुन्छ

हरेक व्यक्ति प्रतिभाशाली हुन्छ । यसकारण तपाईँ पनि प्रतिभाशाली हुनुहुन्छ । जसरी हाम्रो वरपर रहेको हरेक वनस्पति आफैँमा उपयोगिताले भरपूर छ । वर्तमान आयुर्विज्ञानले स्पष्ट पारिसकेको छ कि हरेक वनस्पतिले उपचार गरिरहेको छ । हरेक वनस्पतिको महत्व मानिसले नै खोजेका छन् । जब हरेक वनस्पति आफ्नो ठाउँमा विशेष महत्व राख्दछ भने हरेक व्यक्ति आफैँमा विशेष […]

जिउँदै बैकुण्ठमा (यात्रा संस्मरण)

नेपाल ढुङ्गे युगदेखि नै विभिन्न धार्मिक तथा तपोभूमिको नामले चिनिँदै आएको कुरा त सर्वविदितै छ । आफ्नै मौलिक कला, धर्म, संस्कृति, ऐतिहासिक तथा पुरातात्विक सम्पदाको कारणले नै मकवानपुर लगायत अन्य ठाउँहरुमा आफ्नो चिनारी कायम राख्न निकै तल्लीन रहेको गाउँ हो बैकुण्ठ, जुन मकवानपुरको पश्चिमी क्षेत्र अन्तर्गत कैलाश गाउँपालिकामा पर्दछ । जहाँ छ तामाङहरुको बस्ती र […]

अविवाहितहरु प्रेमको प्रभावले, विवाहितहरु प्रेमको अभावले बर्वाद हुन्छन्

सन्देश थिङ प्रेम यस्तो चिज हो जसमा संसार अडिएको छ । प्रेम शब्द नै काफी छ । यही प्रेमका लागि मानिस आफ्नो जीवन धरापमा राख्छन् अनि प्रेमकै लागि जीवन बलिदान गर्न पनि पछि हट्दैनन् । किनभने प्रेमको प्रभावले अनेक किसिमका परिवर्तनहरु हुनसक्छन् । प्रेम पाउनकै लागि राम र रावणको बिचमा कयौँ वर्ष युद्ध भएको कथा […]

तामाङ समुदायको महान पर्व ‘ल्होछार’ की ल्होसार ?

सन्देश थिङ नेपाल बहुजाति, बहुभाषि अनि बहुसँस्कृतिले भरिपूर्ण मुलुक हो । यहाँ विभिन्न जातजाती, भाषा, धर्म र सम्प्रदायका मानिसहरुको बसोबास छ । यसर्थ नेपाललाई विश्वका अन्य मुलुकको तुलनामा भाषा, धर्म लगाएतका विषयमा धनी मानिन्छ । फरक धर्म, जातजातीका मानिसहरु पनि एकआपसमा मिलेर बसेको कुरा विश्वमै नमुनाको रुपमा लिईन्छ । यहाँ एक अर्काको सम्मान र सत्कार […]

पुरुषोत्तम लम्सालको धारणा : रामबहादुर बम्जन यसकारण ‘मनोरोगि’ हुन् !

काठमाडौं १९ पौष । एउटा केटो ६ महिनाअघि घरबाट हिँड्यो । ६ महिनापछि झ्याप्लांग केश पालेको अनुहार, अस्वाभाविक हुलियामा कतै भेटियो । वरपरकाले ‘तपस्वी’ भनिदिए । सबैले पत्याइदिए । ६ महिनासम्म ऊ कहाँ थियो र कोसँग थियो । कसैले सोधीखोजी गर्ने, जाँच्ने काम गरेनन् । जहाँ जुन हुलियामा भेटियो । त्यही हुलियालाई आधार मानेर सबैले […]

कुहिएको र नकुहिएको नेपाल

–आनन्दराम पौडेल नाइट–ट्याक्सीचालक प्रेम दुलालजी आज आफ्नै जीवनको सिंहावलोकन गर्न बसे । विगत जीवनका पाना पल्टाउँदै गए – “खाडी देशमा ८ वर्षसम्म हेभि गाडी नै चलाए । नेपाल फर्केर काठमाडौंमा नाइट–ट्याक्सी चलाउन थाले । बा २ ज ४४९८ नम्बरको ट्याक्सी चलाएको पनि २ वर्ष पूरा भयो । नाइट–ट्याक्सी चलाउँदा बिचित्रका अनुभव सँगाल्न पुगेको छु । […]

हेटौँडा र रौतहटसित सम्बन्धित छ लोकपर्व छठ : यसको उत्पति र विकासबारे एक चर्चा

नेपाल र भारत लगायत विश्वका विभिन्न देशमा कात्तिक महिनाको शुक्ल षष्ठीका दिन मनाइने छठ लोकपर्व हो । पहिले नेपालको तराई मधेस र भारतको बिहार तथा उत्तर प्रदेशमा मात्र मनाइने छठको विस्तार यस क्षेत्रबाट काम विशेषले जहाँ जहाँ पुगे, यो पर्वको विस्तार हुँदै गएको देखिन्छ । पछिल्लो दुई दशकमा यस पर्वको विस्तार विश्वको धेरै देशमा फैलिइसकेको […]

नेकपा नेता बिष्णु रिजालको टिप्पणी : यसकारण माधब नेपालको बिरोध

दशैं–तिहारका बेला बम्पर उपहारका अनेक कार्यक्रम सार्वजनिक हुन्छन् । अहिले चाहिँ पार्टीमा त्यस्तै बम्पर खुलेको छः माधव नेपालको सके जति विरोध गर्नुहोस्, नम्बर बढाउनुसहोस् । त्यसका लागि सामाजिक सञ्जालमा लेखेर, सञ्चारमाध्यममा अन्तर्वार्ता दिएर, बुस्ट गर्ने गरी लेख लेखेर– जुन हिसावले सकिन्छ, त्यही हिसाबले सत्तोसराप गर्दा हुन्छ । यसो गर्दा पार्टीमा पद प्राप्त व्यक्ति छ भने […]

सञ्जय साहको लेख : बालिकामाथि बढ्दो दूर्व्यवहार र नियन्त्रण

रौतहटको गरुडा र गढीमाई नगरपालिकाभित्र एक हप्तामा दुईवटा बलात्कारका घटना सार्वजनिक भए । गरुडा नगरपालिकाको कुनै ठाउँमा भएको घटनाको पुरुष चाहिँ १६/१७ वर्षको र बालिका चाहिँ ८ वर्षकी थिइन् । एकान्तमा पाएर जबरजस्तीकरणी गरिएको देखिएको थियो । गढीमाई नगरपालिकाको घटनाका पुरुष पचास आसपास र बालिका १२/१३ वर्षकी सार्वजनिक भएको थियो । गत सोमवार सर्लाही पुलिसले […]

बहस : हेटौंडा कस्तो बनाउने ?

हेटौँडा, ०३ भदौ । हेटौंडा कस्तो बनाउने बहस सुरु गर्न ढिला भइसकेको छ । अब पनि हेटौंडालाई सुन्दर बनाउने ‘भिजन कृयशन’ गर्न सकिएन भने ‘सुन्दर हेटौंडा’ कुरुप हेटौंडा बन्न बेर लाग्दैन । हेटौंडाको विकासको मोडलबारे सरोकारवाला निकायले सर्वपक्षीय छलफल गर्नु आवश्यक छ । यसको नेतृत्व उपमहानगरपालिकाले लिँदा राम्रो हुन्छ । संघीयता कार्यान्वयनको यो चरणमा नागरिक […]

टिप्पणी : समस्याको हल कहिले हुन्छ मुख्यमन्त्री ज्यू ?

राजकुमार ग्याबा– हेटौँडा उपमहानगरपालिका ४ मा रहेको ओम्याक्स सिनेमा हलमा अन्दाजी बुधबार बिहान १० बजे लागेको आगो लामो समय पछि नियन्त्रणमा आएको थियो । आगलागीको कारण हलमा पूर्ण रुपमा क्षति भएको थियो। हलभित्र रहेका सामानहरु जलेर क्षति भएका छ। हेटौंडा उपमहानगरपालिकाको वारुणयन्त्रले आगो निभाउन नसकेपछि नेपाल आयल निगम अमलेखगन्जको वारुणयन्त्र मगाएर नेपाली सेना,नेपाल प्रहरी, ससस्त्र […]

मकवानपुरमा अखाद्य वस्तुको व्यापार मौलाउँदै

जी. न्यौपाने/ चाडपर्व नजिकिँदै गर्दा चिल्ला र राम्रा फलफुल, तरकारी, मिठाईहरु बजारभरि बिक्रीको लागि सजाएर राखेको देखिन्छन् । किन्नेहरुको पनि त्यत्तिकै भिड हुन्छ र पसलेहरुलाई पनि भ्याईनभ्याई हुन्छ । यो चाडपर्वको बेलामा यसै भिडमा राम्रो आमदानी गर्ने उदेश्यले फुटपाथको पसलहरु पनि संचालनमा आउने गरेका छन् । चारैतिर मानिसहरुको भिडलाई मात्र लक्षित गरी संचालनमा ल्याइने यस्ता […]

गणतन्त्र नेपालमा जे गर्न पनि छुट छ

जनकमान डंगोल राष्ट्र निर्माता पृथ्बी नारायण शाहले एकीकरण गरेको देस नेपालमा केहि बर्ष अगाडी सम्म ५ बिकास क्षेत्र, १४ अन्चल र ७५ जिल्ला कायम थियो । यिनै मध्येमा बर्षको १ चोटि पन्च भेलाको नाउँमा दर्बार बाट लावालस्करको साथ श्री ५ महाराजाधिराज निस्की बक्सिन्थ्यो । श्री ५ को पछी बडा महारानी अनि अरु दरबारियाको साथ साथै […]